W Polsce, mimo profilaktyki i kampanii społecznych publikowanych w social mediach (np. FASOFF, Ciąża bez alkoholu, Kocham. Nie piję) nadal rodzą się rocznie tysiące dzieci u których widoczne są cechy FASD, czyli spektrum płodowych zaburzeń alkoholowych. Rocznie to około 900 urodzeń, (na 250 tys dzieci), chociaż GUS zakłada, iż dane te są niedoszacowane.
Około 30% ciężarnych spożywa alkohol ( w różnych ilościach) i nie są to kobiety tylko uzależnione lub tylko ze środowisk dysfunkcyjnych. Nadal zbyt mała liczba ginekologów prowadzi rozmowy uświadamiające szkodliwość alkoholu. Alkohol pity w czasie ciąży zaburza prawidłowy rozwój zarodka i płodu. Może uszkodzić mózg i inne narządy dziecka, wpływając na dalsze funkcjonowanie emocjonalne i społeczne dziecka. Dlatego tak ważne jest, by ciążę planować świadomie i prawidłowo o nią zadbać. Zalecana jest abstynencja już w okresie starań o dziecko. Należy pamiętać, iż w czasie ciąży nie ma dawki alkoholu, która byłaby bezpieczna dziecka. Wino czy piwo nie jest też „mniejszym złem”, nie jest mniej szkodliwe, gdyż alkohol w nim zawarty jest zawsze tą samą substancją, dla płodu- trucizną. Piwo bezalkoholowe, zgodnie ze definicją napoju alkoholowego może zawierać do 0,5% alkoholu etylowego! Dlatego w ciąży lepiej nie ryzykować i zrezygnować także z napojów oznaczonych jako 0%. Także w okresie karmienia piersią używki mogą wyrządzić nieodwracalne szkody w rozwoju dziecka. Udowodniono, że spożyty alkohol przedostaje się do mleka matki, a w konsekwencji trafia do krwioobiegu dziecka.
Diagnozą FASD lub zespołów pokrewnych zajmują się specjalistyczne ośrodki. Po diagnozie wdrażana jest odpowiednia terapia, wsparcie i stymulacja rozwoju dziecka, które jednak nie są w stanie odwrócić szkód wyrządzonych przez alkohol. FASD jest zespołem nieuleczalnym. Czynnik kluczowy dla rozwoju dziecka z FAS stanowi wczesna interwencja – od urodzenia do trzeciego roku życia. Obecnie testowane są zarówno terapie behawioralne, jak i leki psychoaktywne. Mimo nieuleczalności FAS wspomagające interwencje terapeutyczne i leczenie współistniejących chorób psychicznych mogą zwiększyć niezależność i poprawić jakość życia dzieci i młodzieży. Najczęstsze problemy z którymi muszą borykać się dzieci dotyczą trudności w nauce, trudności w koncentracji uwagi, impulsywności i ogólnej kontroli emocji, a także problemy w kontaktach społecznych i rozumieniu zasad. Obserwuje się także wzmożoną agresję oraz podatność na manipulacje.
Opracowanie: Agnieszka Siwińska-Iwańczyk